woensdag 9 augustus 2017

iPhone en iPad: Star Realms

Star Realms is een super snelle deckbuilder waarin twee spelers proberen elkaar ruimtevloot zo snel mogelijk aan gort te schieten (lees hier de recensie als je het spel niet kent). Als je het gewone spel nog te lang vindt duren (circa een kwartiertje), dan kan je de digitale versie in nog minder tijd afwerken (een minuutje of 5 als je een beetje je best doet).

In Star Realms beginnen beide spelers met 50 punten en een hand met 10 zwakke geld en aanvalskaarten. Afgezien van de allereerste beurt (dan trek je 3 kaarten), trek je altijd een hand met 5 kaarten die vervolgens mag inzetten. Met de geldkaarten kan je één van de vijf openliggende kaarten kopen en met de aanvalskaarten val je de tegenstander aan.

Er zijn heel veel verschillende nieuwe kaarten waarmee je betere combinaties van geld, aanvalspunten, herstelpunten en andere acties krijgt. Fijne acties zijn bijvoorbeeld dat je een kaart uit je hand of aflegstapel mag vernietigen (zodat je de slechtste kaarten uit je deck haalt en een steeds sterker deck over houdt) of dat je een extra kaart mag trekken. Soms kan je ook ruimtebasissen kopen. Deze kaarten geven (naast andere leuke dingen) je ook nog extra bescherming.

In de app kan je natuurlijk een tutorial volgen voor het geval je het spel nog niet kent. De tutorial is opgeknipt in vier korte interactieve intructie-filmpjes die zowel de regels van het spel uitleggen als de manier waarop de app werkt. Ik heb de tutorial overgeslagen en ben gewoon met spelen begonnen (ik kende het spel al). Ik had niet meteen door hoe alles werkte, maar met een beetje trial and error kom je er wel uit.

Je kan in de app het spel op verschillende manieren spelen, bijvoorbeeld online, tegen de A.I. of in de pass and play mode. In deze drie varianten speel je het reguliere spel tegen één tegenstander. Ik heb pass and play niet geprobeerd (dan leg ik het echte spel wel op tafel), maar de andere twee varianten spelen heel goed. 

Ik speel het spel het liefst op mijn iPad omdat ik op mijn telefoon de teksten op de kaarten niet goed kan lezen. Je kan natuurlijk altijd een kaart aantikken en dan wordt hij even vergroot en dan kan je hem prima lezen. Maar op mijn iPad kan ik de kaarten ook lezen zonder ze te vergroten en dat speelt dan net wat lekkerder. Als je het spel zo vaak gedaan hebt dat je de kaarten al aan hun plaatje herkent, dan werkt je telefoon natuurlijk ook prima, maar zo ver ben ik nog net niet.

Aan de app is ten slotte nog een campagne modus toegevoegd. Hierbij krijg je steeds andere uitdagingen voor je kiezen waarbij je de A.I. moet verslaan die met een bepaalde hand speelt (allemaal blob-kaarten bijvoorbeeld). Ik vind dit zelf minder leuk dan gewoon het reguliere spel en dus kan ik niet zo veel over zeggen. Technisch werkt het prima, maar het hang van je smaak af of je dit leuk vindt.

De app van Star Realms is gratis, maar dan kan je alleen tegen de makkelijke A.I. en de medium A.I. spelen maar niet tegen de sterke A.I. Ook heb je geen toegang tot de pass and play of tot het online spelen van het spel. Als je dat wilt, dan moet je EUR 5,50 neertellen. Vervolgens kan je nog verschillende uitbreidingen kopen. Voor de kleine uitbreidingen betaal je EUR 2,29, de grote uitbreidingen (zoals Colony Wars) kosten rond de 5 euro.

Als de app je bevalt, dan raad ik je zeker aan om de full version te kopen. Als je daarna nog meer wilt, dan kan ik ook de Colony Wars uitbreiding aanraden. De andere uitbreidingen heb ik zelf niet gekocht omdat ik ze wel heel duur vindt. Als ze een keer met (flinke) korting aangeboden gaan worden, dan ga ik ze wel kopen, maar niet voor deze prijzen.


Ik vind deze app echt heel leuk en speel hem regelmatig. De A.I.’s zijn prima. In het begin versloeg de makkelijke A.I. me zelfs af en toe, al zal me dat nu denk ik niet meer overkomen. De sterke A.I. veegt nog regelmatig de vloer met me aan en geeft me dus voldoende uitdaging om lekker door te blijven spelen. Ik kan deze app dan ook aan iedereen aanbevelen. Probeer de gratis versie uit en als het je bevalt kan je altijd upgraden. En als het spel je niet bevalt (ik kan het me eigenlijk niet voorstellen, maar smaken verschillen dus het zou kunnen), dan gooi je hem weer van je apparaten af en weet je dat je het echte spel ook rustig in de winkel kan laten liggen. Niet geschoten is in dit geval dus echt altijd mis!

zaterdag 5 augustus 2017

Crowdfunden: weet waar je aan begint!


Het aantal spelauteurs dat via crowdfunding-platforms (zoals Kickstarter of Indiegogo) probeert zijn spellen aan de man te brengen groeit nog steeds. Ik vind dit positieve ontwikkeling omdat dit zorgt voor meer diversiteit in het spellenaanbod. Als auteur met een goed idee ben je niet meer afhankelijk van spellenuitgeverijen of de bank. Via crowdfunding kunnen spellenontwerpers met een idee direct kijken of er genoeg spellenliefhebbers geïnteresseerd zijn in het spel om de financiering rond te krijgen. En als dat zo is, dan kunnen ze het spel laten maken.


Deelnemen aan een crowdfunding actie kan heel leuk zijn, maar er kleven ook risico’s aan. Als je met realistische verwachtingen deelneemt aan een crowdfunding is de kans kleiner dat je teleurgesteld wordt. Ik ga in dit blogje daarom vooral in op de valkuilen die kleven aan het meedoen met een crowdfunding-campagne.

Een crowdfunding-actie kan je in drie fasen onderverdelen. In de eerste fase probeert een auteur zo veel mogelijk mensen over te halen zo veel mogelijk geld uit te geven aan zijn project. Als genoeg mensen meedoen, dan worden in de tweede fase de laatste puntjes op de i gezet wat betreft het spelontwerp en wordt het spel geproduceerd. De laatste fase is als het spel wordt verstuurd.

Tijdens de crowdfunding-campagne komt het regelmatig voor dat de auteur je gouden bergen gaat beloven: nog nooit werden er zulke mooie miniaturen gemaakt, de houten onderdelen zijn van exclusieve houtsoorten gemaakt, het is echt het leukste spel dat ooit gemaakt is en echt iedereen vindt het spel geweldig (kijk maar naar de filmpjes van bekende bloggers die een recensie-exemplaar hebben gehad). Neem deze beloften vooral met een korreltje zout. De auteur zal waarschijnlijk een beetje overdrijven in zijn ijver om zo veel mogelijk mensen over te halen deel te nemen aan zijn project. En misschien gelooft hij ook echt wat hij zegt. Het is per slot van rekening zijn  eigen project dus helemaal objectief is hij niet.

Bedenk in deze fase wel dat het spel vaak nog in ontwikkeling is. Het spel zal voor 90% af zijn, maar de auteur is nog bezig met de laatste details in de regels en de uitvoering. En laten kleine details een spel nou juist kunnen maken of breken. Besef je dus dat je niet precies weet wat je koopt. Als je de knoop hebt doorgehakt en meedoet met een campagne zal je bovendien zelf ook minder kritisch worden en vooral letten op de aantrekkelijke kanten van het spel. Je verwachtingen worden daardoor steeds hoger en de kans op teleurstelling dus ook.

Een van de manieren waarop geprobeerd wordt om zo veel mogelijk mensen over te halen om mee te doen aan het project is door mensen speciale exclusieve extra’s in het vooruitzicht te stellen. Vaak gebeurt dit in de vorm van stretchgoals. Hoe meer mensen meedoen, hoe meer extraatjes jullie allemaal krijgen. Het kan dan gaan om een speciale verpakking, extra speelfiguren, meer kaartjes, een luxere uitvoering ,kleine uitbreidingen of extra scenario’s. Natuurlijk is het super leuk als jouw spel net wat extra’s bevat ten opzichte van de versie die later gewoon in de winkels te koop is. Dit is een van de charmes van crowdfunding. Maar vraag je ook af hoe nuttig die extra’s zijn. Vooral met uitbreidingen en scenario’s moet je goed opletten. Sommige auteurs maar bezig blijven met dingen aan het spel toevoegen waardoor je je kan afvragen of het spel zoveel uitbreidingen nog wel aan kan (wordt het spel niet topzwaar van zo veel extra’s). Of was het spel eigenlijk niet compleet in de meest basale versie en zijn de stretchgoals dus eigenlijk niets extra’s maar gewoon een onderdeel van het spel dat alleen via slimme marketing gebruikt wordt om de suggestie te wekken dat je meer krijgt.

Een andere veelgebruikte manier waarmee auteurs proberen om extra geld binnen te halen is door je de keus te geven om een luxere of uitgebreidere versie te kopen. Denk aan upgrades van het spelmateriaal (metalen muntjes in plaats van muntjes van karton bijvoorbeeld of geschilderde miniaturen in plaats van onbeschilderde) of door uitbreidingen aan te bieden. Meestal kan je deze extra’s met een (kleine) korting kopen. Rondom een campagne wordt vaak een sfeer gecreëerd dat je echt gekke Henkie bent als je al die mooie extra’s niet meteen mee besteld. Maar vraag je altijd af of dat ook echt zo is. Als het goed is, is het spel al leuk in de basisversie en zou je niet meteen allemaal upgrades nodig moeten hebben om er plezier aan te beleven.

Voor je op toevoegen drukt is het daarom goed om jezelf even af te vragen hoe vaak je überhaupt uitbreidingen koopt en speelt van de spellen die je al  hebt. Als je dat normaal niet doet (of alleen in uitzonderlijke gevallen) of ze altijd koopt maar ze vervolgens zelden speelt dan is het slim om niet bij elke crowdfunding actie meteen alles mee te bestellen wat er te krijgen is. Ik wil je niet aanzetten om nooit een ad on te bestellen, maar je vooral aanmoedigen om kritisch na te denken of je wel echt geïnteresseerd bent in de ad on of dat je je geld liever ergens anders aan uitgeeft.

Het komt ook regelmatig voor dat ad ons later in het proces nog worden toegevoegd. Je hebt dan al de stap genomen om het spel te kopen en de bijbehorende uitgaaf geaccepteerd. Als vervolgens interessante ad ons voorbij komen dan denk je minder snel na over het totale bedrag maar kijk je naar wat je extra moet betalen (oh, maar een tientje, dat is niet veel) waardoor je makkelijker nog even een ad on zal nemen. Door dus op verschillende momenten in de campagne nieuwe ad ons toe te voegen, proberen auteurs je over te halen telkens nog een extra stapje te doen. Dit houdt bovendien niet op als de campagne is afgelopen. Vaak houd je nog een flinke tijd na het afronden van de campagne de mogelijkheid om extra dingen toe te voegen aan je bestelling. Deze extra bestellingen tellen dan overigens niet meer mee voor het halen van stretchgoals, dus als je voor de bijl gaat dan kan je het altijd maar het beste tijdens de campagne doen.

Veel mensen verwachten dat een spel goedkoper is als je het via crowdfunding koopt dan als je het gewoon in de winkel koopt. Vaak schermen auteurs hier ook mee. Soms klopt dit, maar heel vaak ook niet. Allereerst moet je even goed opletten in welke valuta een spel wordt aangeboden. Het maakt nogal uit of je 50 Dollar of 50 Britse Ponden af moet rekenen. En dan kan het ook nog zijn dat de wisselkoersen tussen het moment dat je beslist om mee te doen met de campagne en het moment dat het geld van je rekening wordt afgeschreven zijn verslechterd (verbeterd kan natuurlijk ook).

En daarnaast moet je bij een crowdfunding actie (bijna) altijd ook verzendkosten betalen. Zeker als een spel uit het buitenland moet komen is dit zo maar tien euro of meer. Dit tikt dus best hard aan. 

Daar komen dan soms nog invoerrechten/B.T.W. en bovenop. Je moet invoerrechten/B.T.W. betalen als je een pakketje krijgt van buiten de EU dat een waarde heeft van 22 euro of meer (zie hier voor meer info). In dat geval moet je behalve de verschuldigde belasting bovendien nog een soort administratiekosten betalen aan de pakketdienst die het betalen van invoerrechten voor je heeft geregeld. De rekening tikt zo snel aan. Ik heb vorig jaar bij in de webshop van Boardgamegeek een paar kleinigheidjes besteld voor een kleine dertig euro. Daar kwamen de verzendkosten nog bovenop (bijna 15 euro) en vervolgens nog (uit mijn hoofd) ongeveer 5 euro B.T.W. en 15 euro (!!) administratiekosten. Uiteindelijk betaalde ik dus meer dan het dubbele voor het pakketje door de verzendkosten, belastingen en administratiekosten. De belastingen en administratiekosten moest ik vervolgens contant betalen aan de postbode. Ik had het geluk dat wat wisselgeld had, anders waren er nog een paar euro’s bij de prijs bijgekomen. Als je dus een pakketje verwacht waar je mogelijk voor moet bijbetalen, zorg er dan voor dat je genoeg contant en bij voorkeur gepast geld in huis hebt.

Gelukkig bieden veel auteurs tegenwoordig EU-friendly verzenden aan. Ze zorgen er dan voor dat de spellen eerst naar een plek in de EU worden verstuurd en betalen daarbij de verschuldigde belastingen. Daarna worden vanaf deze plek de pakketjes verzonden en hoeft de ontvanger geen invoerrechten meer te betalen. Als je niet ziet dat het project EU-friendly is en het pakketje van buiten de EU wordt verstuurd, houd dan dus rekening met bijbehorende kosten (dat hoeft niet erg te zijn, maar weet waar je aan begint).

Tijdens de crowdfunding-campagne communiceren auteurs vaak veel en uitgebreid met de geïnteresseerden. Je krijgt om de paar dagen een update en op het forum zal de auteur snel reageren op vragen. Kijk niet raar op als de maker zodra de campagne succesvol is afgesloten plotseling een stuk minder communicatief wordt. Zijn doel is bereikt: hij heeft de fondsen binnen om zijn spel uit te brengen en daar heeft hij de komende periode zijn handen aan vol. In deze periode ontvang je af en toe nog een update van de auteur, maar het zijn er een stuk minder dan tijden de campagne.

Je krijgt dan wel minder vaak updates, maar ik  vind het zelf heel leuk om via de updates te volgen hoe het loopt met het afronden van het spel en de productie hiervan. Hier komt echt veel meer bij kijken dan je verwacht. Vaak krijg je foto’s van proefdrukken en vertelt de auteur welke aanpassingen hij nog aan het spel gedaan heeft om het spel nog leuker te  maken. Regelmatig loopt het spel echter in deze fase ook al de eerste vertragingen op. Als een proefdruk niet goed genoeg is dan moet het spel nog worden aangepast en dat kost tijd. Of de fabriek heeft het druk waardoor je project achter in de rij moet aansluiten voor het gemaakt kan worden. Een spel bestaat bovendien uit verschillende onderdelen die door verschillende fabrieken gemaakt worden en de langzaamste fabriek bepaalt het tempo. Er kan werkelijk van alles mis gaan in deze fase en voor je het weet is de boel flink vertraagd.

En dan komt de derde fase, het moment waar je reikhalzend naar hebt uitgekeken:  het spel is klaar  en wordt uitgeleverd. Als je gelukt hebt dan kiest de auteur er voor om dit uit te besteden aan een gespecialiseerd bedrijf dat niets anders doet. Zeker als er veel ad ons in een project zijn aangeboden en er dus heel veel verschillende combinaties verstuurd moeten worden, dan is het gewoon lastig om alles in te pakken en versturen. Als een auteur het dan zelf gaat doen, reken er dan maar op dat dit flink wat tijd (tot maanden aan toe) gaat duren. Veel mensen vinden dit ontzettend frustrerend. Je leest op internet al dat mensen het spel ontvangen hebben en hoe geweldig ze het vinden en jij weet nog niet eens wanneer het spel verstuurd gaat worden. Hierbij geldt vaak dat hoe meer je besteld en dus betaald hebt, hoe langer je moet wachten omdat eerst de makkelijkste pakketten worden verstuurd  voordat aan de complexe combinaties wordt begonnen (nog een reden om niet te hebberig te zijn in de campagne-fase).

Het komt ook voor dat op het moment dat de basis-editie al klaar is, sommige ad ons nog gemaakt moeten worden. De auteur focust zich eerst op het produceren van het spel en dan pas op de andere ad ons. Dingen als t-shirts, opbergzakjes van stof, sleutelhangers of andere extra’s worden daardoor pas laat in het proces gemaakt. Dit zorgt dan weer voor extra vertraging en frustratie.

Een andere bron van frustratie is dat het regelmatig voorkomt dat het spel al geleverd wordt aan winkels terwijl het nog niet bij jou bezorgd is. Het komt voor dat auteurs via hun crowdfunding campagne ook al direct aan winkeliers verkopen (bijvoorbeeld door pakketten van 6 spellen aan te bieden tegen een gereduceerde prijs) of winkeliers kopen zelf een stapel spellen via de crowdfunding-actie. Het enige advies dat ik je kan geven is om rustig te blijven wachten. Zelf vind ik dit het meest frustreerde aspect van crowdfunden, maar een auteur wil gewoon zo veel mogelijk spellen verkopen en als hij snel via een groothandel een stapel spellen in de winkels kan krijgen, dan zal hij dat doen. Probeer je humeur hier niet te veel door te laten vergallen. Je spel komt, je moet gewoon nog een heel klein beetje geduld hebben. En heel misschien zit er nog wel een klein extraatje in de doos van de auteur om je te bedanken voor je steun. Zonder jou was dit spel er per slot van rekening misschien wel nooit geweest!

En nu maar hopen dat je spel net zo leuk is als je gehoopt had. Het grootste risico dat je genomen hebt is per slot van rekening dat je een spel hebt besteld dat je nog niet hebt gespeeld en waar nog maar weinig informatie over beschikbaar was op het moment dat je de beslissing nam. Het is dan altijd afwachten of het spel zo leuk is als je van te voren had bedacht.

woensdag 2 augustus 2017

Eerste indruk: This war of mine

This war of mine is een bordspel dat geïnspireerd is op een computerspelletje met dezelfde naam (nou lieg ik een beetje, bij het bordspel had ik eigenlijk nog the boardgame in de titel moeten zetten, maar een kniesoor die daar op let). In deze spellen moet je proberen een groepje gewone mensen in leven zien te houden in een belegerde stad. De subtitel van dit spel is niet voor niets “In war not everyone is a soldier”. Dit ongebruikelijke thema trok mijn aandacht (per slot van rekening draaien de meeste wargames wel om soldaten en zelden om gewone burgers) en dus heb ik dit spel vorig jaar via Kickstarter gesteund.

This war of mine is een coöperatieve workerplacer die je ook heel goed solo kan spelen. Al zijn er ook mensen die vinden dat dit primair een solospel is dat je als je echt heel graag wilt ook met meer mensen kan spelen.  Deze rare discussie wordt veroorzaakt doordat je in dit spel niet je eigen speelfiguur hebt. Alle spelers spelen samen met dezelfde speelfiguren en je beslist om de beurt wat deze karakters doen. Tijdens het spel speel je meerdere dagen die allemaal in dezelfde stappen zijn verdeeld. In elke stap voer je bepaalde acties uit. Als je met meer mensen speelt dan geef je na elke stap de beurt door aan de volgende speler.

Aan het begin van het spel kies je uit met welke karakters je speelt. Voor elk karakter krijg je een mooie miniatuur speelfiguur en een kaartje waarop de naam van het karakter staat samen met zijn of haar beroep, een lef- (prowess) en empathie niveau en hoe sterk het karakter is. Op het kaartje staan ook nog letters met daarachter bepaalde acties die op een bepaald moment van de dag kunnen optreden. Deze acties geven extra kleuring aan de karakters. Zo wordt Anton, de wiskundeprofessor verdrietig als hij geen boek heeft om te lezen en wordt hij snel ziek als hij honger heeft. Katia, een verslaggeefster, heeft echt een bakkie koffie nodig op zijn tijd en kan met haar gitaarspel andere karakters de ellende van de oorlog een beetje laten vergeten.

Deze mensen (zie je hoe snel je van speelfiguur, naar karakters naar mensen gaat?) wonen in een verwoest huis in een belegerde stad. Het huis tocht, er ligt heel veel puin en er zijn geen meubels meer. Overdag gaan de bewoners aan het werk om het huis langzaamaan steeds comfortabeler te maken. Zo kan je puin ruimen, in sommige ruimtes op zoek gaan naar grondstoffen zoals hout, onderdelen, technische componenten, mechanische componenten en misschien vind je zelfs wel wat te eten of medicijnen. Met de grondstoffen kan je dingen maken, zoals een bed of een groentetuintje. Maar hoe hard je je best ook doet, er is gewoon niet genoeg tijd om het huis echt bewoonbaar te maken.

Overdag zijn de bewoners redelijk veilig, maar ’s nachts loert het gevaar. Maar hoe graag je ook zou willen, je kan niet binnen blijven zitten want je moet op zoek naar drinken, eten, grondstoffen en andere nuttige zaken. Tegelijkertijd kan je het huis niet onbewaakt achterlaten want dan zou het zo maar kunnen zijn dat iemand anders het inpikt. Een deel van de bewoners zal dus het huis moeten bewaken, terwijl anderen hun leven wagen op een gevaarlijke strooptocht. En dat terwijl de bewoners al zo moe zijn. Het liefst zouden ze in bed duiken, maar meestal kan je dat niet veroorloven (dan maar een tukkie op het bed overdag).

Iedere nacht zijn er drie locaties waar je uit kan kiezen om op strooptocht te gaan. Op verschillende locaties zijn natuurlijk verschillende dingen te vinden. In het ziekenhuis liggen bijvoorbeeld meestal wel wat achtergebleven medicijnen en in een militair kamp vind je misschien wel een wapen. Maar waar je ook bent er zijn altijd kastjes en kamers om te doorzoeken. Afhankelijk van de gekozen locatie trekken de spelers een aantal kaarten van de exploration stapel. Deze kaarten draai je vervolgens één voor één om en voer je uit. Je hoopt snel kaarten te trekken waarop staat dat je mag zoeken (dan pak je een findings kaart en zie je wat je gevonden hebt).

Maar in de stapel zitten ook heel veel kaarten waar je net niets vind omdat je voor een gesloten deur staat en je net geen lockpick hebt meegenomen. Of je vind wel iets maar dan moet je eerst ergens naar boven klimmen. En dat maakt lawaai (stapjes omhoog op het Noise-spoor) en dan moet je hopen (gooi niet te hoog met de dobbelsteen) dat niemand je hoort want anders zouden er wel eens wat nare types kunnen komen kijken wat je aan het doen bent. En als ik nare types zeg, dan bedoel ik ook echt nare types. Denk bijvoorbeeld aan soldaten die alles wat je gevonden hebt van je jatten, tenzij je met ze wilt vechten. Wat je liever niet wilt want zij hebben vuurwapens en jullie hebben niets of misschien net een mes. Dus misschien klim je dan maar niet naar boven, ook al betekent dat dat je een kans laat liggen om eten te vinden. 

De bewoner(s) die het huis bewaken vergaat het ondertussen al niet veel beter. Ook deze personen lopen de kans om oog in oog te komen te staan met boeven, soldaten of andere creeps met slechte bedoelingen. Of gewoon door andere wanhopige oorlogslachtoffers die alleen aan eten kunnen komen door te stelen. Het komt dan ook regelmatig voor dat de bewoners die op strooptocht zijn gegaan de bewaker(s) aantreffen met wat verse wonden. En kijk niet vreemd op als jullie voorraden dan ook nog zijn geplunderd.

Naast deze belangrijke grote stappen in de dag zijn er ook nog een aantal kleine (kortere) stappen waarin je bijvoorbeeld je bewoners te eten en drinken moet geven (anders krijgen ze honger en gaan ze uiteindelijk dood). Ook moet je verschillende momenten kaarten omdraaien waarop een stukje tekst staat en waarin je vaak doorverwezen wordt naar een boek met daarin een kleine 2000 korte verhaaltjes die extra kleuring geven aan het spel (je kan in plaats van dit boekje ook de gratis app gebruiken als je dat makkelijker vindt). Soms is het niet meer dan een stukje tekst, maar regelmatig wordt je voor een keus gesteld (vechten of vluchten, helpen of de andere kant op kijken). De makers willen de spelers van dit spel met deze stukjes tekst echt met hun neus op de verschrikkelijke feiten drukken: in een oorlog gebeuren de meest vreselijke dingen en moet je de meest verschrikkelijke dingen doen om te overleven. In de scenario’s zijn moord, marteling, verkrachting, diefstal aan de orde van de dag. Zo zouden je bewoners ooggetuige kunnen zijn van een executie of kunnen horen hoe iemand  gemarteld of verkracht wordt. Maar de bewoners zijn niet alleen maar toeschouwer bij deze vreselijke gebeurtenissen, het kan ook zijn dat ze zelf niet aan dit soort gevaarlijke situaties kunnen ontsnappen (met blote handen begin je niets tegen een groep gewapende soldaten). Deze scenario’s zijn ook de reden dat dit spel voor 18 jaar of ouder is.

Het is van te voren niet precies duidelijk hoeveel dagen oorlog de bewoners nog moeten doorstaan. Het zijn er minimaal 8, maar er kunnen nog een paar dagen bijkomen (dit hangt af van hoe de laatste kaarten van een stapel gebeurtenis-kaarten geschud zijn). Als nog ten minste één van de oorspronkelijke bewoners in leven is op het moment dat de oorlog is afgelopen, dan win je het spel.
This war of mine is een spel met een boodschap. Maar tegelijkertijd blijft het wel een spel. Het grootste deel van de tijd ben je bezig met bedenken hoe je je schaarse acties zo goed mogelijk kan verdelen en welke risico’s je wel en welke je niet wil nemen. Maar regelmatig wordt je door een stukje tekst weer even gewezen op het feit dat er ook echte oorlogen zijn waarin echte mensen moeten zien te overleven onder verschrikkelijke omstandigheden.

Op Boardgamegeek staat een review van dit spel dat geschreven is door iemand (Jasenco Pasic) die als kind in het belegerde Sarajevo woonde (ik raad je van harte aan deze review te lezen). Jasenco schrijft in deze review dat mensen hem af en toe vragen hoe het was om in een belegerde stad te wonen. Dit is niet uit te leggen, maar Jasenco vindt dat This war een heel goed hulpmiddel is om mensen uit te leggen hoe zwaar het leven in een belegerde stad was. This war of mine heeft mij in ieder geval aan het denken gezet. Zo heb ik informatie opgezocht over de oorlogen in voormalig Joegoslavië (waarom vochten die mensen toen ook al weer, ik was het vergeten).

Maar terug naar het spel. Is This war of mine vooral een boodschap verpakt in een spel of is het ook een goed speelbaar spel. Deze vraag kan ik niet eenduidige beantwoorden. Het is echt een beetje van beiden.



This war of mine zit namelijk heel dicht tegen een simulatie aan. Ik vind het belangrijk dat je veel invloed hebt op of je een spel wint of verliest. Dit heb je tot op zekere hoogte wel in This war of mine, maar er zit een stevige geluksfactor in This war of mine. Als je net de verkeerde kaart trekt (je ontmoet tot de tand bewapende, super agressieve boeven) dan ben je kansloos. In het spel spelen dobbelstenen bovendien een belangrijke rol (gooien of je niet te veel herrie maakt, gooien tijdens gevechten, gooien of het lukt om een door te openen met de lockpick, gooien hoeveel groenten je tuintje hebben opgeleverd). Hoe goed je het ook doet, het kan zo maar zijn dat het spel in eens afgelopen is omdat je gewoon pech had (je was op de verkeerde plek op de verkeerde tijd).

En dan heb ik het nog niet gehad over de speelduur. Op de doos staat 45 tot 120 minuten, maar daar klopt niets van. In minder dan 2 uur kan je het spel echt niet uitspelen (tenzij je verliest doordat alle bewoners dood zijn). Reken maar rustig op minimaal 6 uur en daar kunnen nog een paar uur bij komen als je speelt met mensen die alle mogelijkheden uitgebreid willen bespreken voor ze iets doen of de vrede lang op zich laat wachten. Eigenlijk vind ik dit veel te lang voor een spel.

Maar ondanks deze forse nadelen, vind ik This war of mine gewoon heel leuk om te spelen. Wat me in dit spel aanspreekt is dat het een spel is waarin je samen een verhaal bouwt. De speelfiguren worden mensen en je wil echt dat ze het eind van het spel halen en je doet je best om ze zo gelukkig mogelijk te houden. Ik zou het verschrikkelijk vinden als ik kon winnen door een van de bewoners op te offeren ten gunste van de groep. Je leeft echt een beetje met ze mee. En ik vind het bijzonder dat het een spel is dat je echt even aan het denken zet over oorlogen in het algemeen en die in voormalig Joegoslavië in het bijzonder.

Ik heb het spel een keer alleen gedaan en een keer met zijn vieren. Ik snap dat er mensen zijn die vinden dat je dit spel het best in je eentje kan spelen. Je hoeft dan niet te overleggen over de keuzes en daardoor kan je misschien een paar uur van de speeltijd afhalen. Maar zelf vond ik het spel het best tot zijn recht komen toen ik het met een groep speelde. Het is leuk om samen de keuzes af te wegen. We speelden wel allemaal met alle bewoners, maar we hadden wel allemaal een eigen bewoner waar je dan zelf de verschillende acties (die misschien iemand anders koos) mee uitvoerde. Dat had eigenlijk niet gemogen, maar dat ontdekten we pas achteraf. Dit werkte heel goed en maakte het spel voor mij extra leuk. Normaal speel je maar met drie bewoners en de extra bewoner maakte het spel wel een beetje makkelijker. Het is misschien daardoor ons wel gelukt om het spel uit te spelen. In totaal hebben we zes uur gespeeld, maar het voelde veel korter.

Het thema van het spel komt ook terug in de manier waarop je de spelregels moet leren. Een normaal spelregel boek ontbreekt namelijk in het spel. In het spel zit een journaal waar je stap voor stap door het spel wordt geloodst. De makers moedigen je aan om gewoon met spelen te beginnen. Tijdens de eerste dag weet je daardoor nog niet zo goed wat je aan het doen bent, maar bij dag 2 (als je dat haalt tenminste) begint alles op zijn plek te vallen. Dit is dus net als dat in een oorlog gewone burgers ook maar door te proberen moeten ontdekken wat slim is en wat niet.

Het journaal dient ook meteen om aan te geven wie de actieve speler is (degene die het journaal vasthoudt). In het journaal staat aangegeven op welk moment je het journaal door moet geven aan de volgende speler. Deze speler mag dan de volgende beslissing nemen en is degene die kaarten omdraait en dobbelstenen gooit. In de praktijk zal je als groep overleggen wat je wilt doen en met mijn groep hebben we het nooit nodig gehad dat een actieve speler de knoop door moest hakken omdat we er samen niet uitkwamen. Ik moest even wennen aan deze manier van spelen, maar het werkt op zich wel. Ik had alleen nog wel graag een normaal spelregelboekje gehad waar alle regels in staan zodat het makkelijker zou zijn geweest om kleine dingetjes nog even na te zoeken. Zo moesten wij op een gegeven moment een actie uitvoeren op de “first floor”, maar wisten we niet hoe we moesten bepalen wat nou precies de “first floor” van ons huis was (begane grond, eerste verdieping en zaten er nou één of twee lagen kelders onder het huis).

Ik vind zelf het doorgeven van een boekje niet zo prettig. Allereerst wordt je boekje er snel smoezelig van, maar het leek me ook niet prettig werken. Soms ben je halverwege een bladzijde als je door moet geven en dan moet je telkens aanwijzen waar je gebleven bent. Ik heb daarom het boekje overgetypt op kaartjes en deze geprint, geplastificeerd en met een ring aan elkaar gemaakt. Iedere beurt  is nu een bladzijde (soms twee). Aan het eind van de beurt sla je de bladzijde om en geef je het boekje door aan de volgende. Dit werkte heel goed (en ik had geen grote fouten gemaakt bij het overtypen). Ik heb het bestand op Boardgamegeek gezet (zie hier), dus print het gerust als je wilt.

This war is mine is geen spel dat iedereen leuk zal vinden. Daarvoor is het thema te duister en confronterend, de geluksfactor te hoog en duurt het spel (veel!) te lang. Maar als je de tijd hebt om dit spel te spelen en je er van houdt, dan is dit een heerlijke manier om je al spelenderwijs onder te dompelen in een verhaal over gewone mensen in uitzonderlijke omstandigheden. Het kost je dan wel flink wat uren, maar die uren vliegen gegarandeerd voorbij. En dat is dan weer een heel goed teken. 

Maandoverzicht: juli 2017 (Dagmar)


Juli was een rustig maandje op spellengebied. Veel van mijn spellenvriendjes en -vriendinnetjes gingen op vakantie en dus bleef de teller deze maand op 22 spellen steken.

Mijn meest gespeelde spel was Star Realms (9 keer). Zowel Niek als ik spelen Star Realms met veel plezier. De kracht van dit spel is dat het zo lekker snel op tafel te leggen is en heerlijk vlot wegspeelt. Een potje duurt maar kort en dus blijft het zelden bij één spelletje. Ik heb inmiddels ook de Colony Wars variant van Star Realms gekocht. Dit is een zelfstandige variant van Star Realms met net andere kaarten, maar eigenlijk is het vooral meer van hetzelfde. De kaarten zijn gemiddeld iets sterker waardoor potjes nog wat korter duren. Ik heb ook flink wat van de kleine uitbreidingen van Star Realms gekocht. Deze heb ik nog niet gespeeld omdat ik nog aan het twijfelen ben hoe ik ze in het spel ga brengen. Ik zou alle kaarten die ik heb kunnen mengen voor een hele dikke trekstapel. Dit heeft denk ik als nadeel dat de nieuwe kaarten verdwijnen in de grote berg bekende kaarten. Of ik zou uit een van de basissets kaarten kunnen vervangen door kaarten van dezelfde waarde uit de uitbreidingen. Maar de vraag is dan of de set nog wel gebalanceerd genoeg is.

Deze maand loopt voor Star Realms ook een Kickstartercampagne voor de nieuwe, grote, zelfstandig speelbare  uitbreiding (Frontiers). Je kan in deze campagne op verschillende niveaus pledgen, variërend van alleen de Frontiers set tot een combinatie van Frontiers met stretch goals en verschillende kleine uitbreidinkjes. En als je dan nog niet genoeg heb (ik beken schuld) dan kan je je ook nog ad ons toevoegen waardoor je player mats, een opbergdoos en reeds bestaande Star Realms producten kan kopen. In december ga ik (als de planning gehaald wordt, wat vaker niet dan wel zo is) dus een heel leuk pakketje van de postbode krijgen en dan heb ik alles wat er te krijgen is van Star Realms in huis.

Over Kickstarters gesproken. Vorig jaar (in mei) heb ik het spel This war of mine op Kickstarter gebacked. Dit is een spel dat gebaseerd is op een computerspel waarin je een groepje gewone burgers in leven moet proberen te houden in een belegerde stad. De inspiratie voor deze spellen komt van de ellende die de burgers van Sarajevo hebben meegemaakt tijdens de belegering van die stad in de jaren ’90, aangevuld met de oorlogsellende van gewone Polen tijdens WO2. Ik vond dit een bijzonder en intrigerend thema en heb het spel daarom vorig jaar gebackt. Toen de campagne liep hoopten ze nog dat ze de spellen in december 2016 zouden kunnen gaan uitleveren, maar dat is niet gelukt. Niet alleen kostte het nog wat meer tijd om de puntjes op de I te zetten in het ontwerp van het spel, ook het versturen van de bijna 10.000 spellen ging niet helemaal gesmeerd. Ik kreeg afgelopen maand mijn spel, maar er zijn nog flink wat mensen die nog aan het wachten zijn. Ondanks de lange wachttijd, ben ik heel blij met mijn spel. Het spel ziet er fantastisch uit en de makers hadden zelfs een paar onverwachte extra’s in de doos gestopt. Ik heb het inmiddels twee keer met plezier gespeeld (een keer solo en een keer met zijn vieren) en ik kan niet wachten tot ik het weer op tafel kan zetten.

Er waren nog twee andere spellen die ik deze maand voor het eerst deed. Allereerst hebben Niek en ik de tweepersoonsversie van Caverna gespeeld. Ik heb Caverna nooit gespeeld, dus ik kan niets zeggen over de mate waarin deze twee spellen op elkaar lijken. Caverna is een workerplacer waar je begint met twee dwergen (en dus twee acties), maar in de loop van het spel krijgen de dwergen vriendjes waardoor je aan het eind zelfs vier dwergen (en dus vier acties) hebt. Deze dwergen gaan aan de slag om een grottenstelsel uit te graven. In de uitgegraven gebieden kunnen ze nieuwe kamers bouwen die weer nieuwe actiemogelijkheden met zich meebrengen. Aan het eind van het spel scoor je punten voor de uitgegraven kamers en je verzamelde goud. En natuurlijk wint de speler met de meeste punten.  Ik had gehoopt dat dit spel een soort variant op het Agricola tweepersoonsspel zou zijn, maar dat bleek niet het geval. Ik vond het spel minder thematisch en vond het spel erg droog. Het had voor mij dus niet de wow-factor die het Agricola tweepersoonsspel wel had en dat vond ik jammer. Ik moet het nog een herkansing geven, dus wie weet dat ik dan wel het licht zie.

Het laatste nieuwe spel dat ik deed was niet echt een nieuw spel, maar een nieuw scenario voor Escape Room the Game. Ik speelde met een paar collega’s Welcome to Funland. In dit scenario zit je vast in een soort pretpark zoals je normaal vooral in Amerikaanse horrorfilms tegenkomt. Ook dit scenario vond ik weer erg leuk en de tijd vloog om. Er was een puzzel die ons veel hoofdbrekers kostte, maar uiteindelijk kwamen we ook daar wel uit. Het lukte ons net om binnen de tijd te ontsnappen.

Niek en ik zetten Dominion ook weer eens op tafel. Ik heb bijna alles van Dominion wat te krijgen is (ik heb niet alle losse bonuskaarten). Het nadeel hiervan is dat het best even een werkje is om het spel klaar te zetten. Een ander nadeel is dat mijn Dominion-verzamelbox loeizwaar is geworden.  Ook speelt het spel wat langzamer doordat er zo veel verschillende kaarten zijn dat het iedere keer even tijd kost om te lezen welke kaarten er op tafel liggen. Vaak moet ik daarbij ook wel even een regeltje checken omdat ik niet alle sets even goed ken. De eerste paar sets hebben we grijs gespeeld en kan ik dromen. De latere sets heb ik minder vaak gespeeld. Bovendien speel ik met alle sets door elkaar en verwaterden die in de enorme berg kaarten die ik al had waardoor iedere kaart nog minder vaak op tafel kwam. Combineer dat met mijn gebrek aan een fotografisch geheugen en je snapt mijn uitdaging. Potjes duren gemiddeld ook wat langer doordat we tijdens het spelen ook aan het ontdekken zijn hoe een kaart werkt en op welke manier je er je voordeel mee kan doen. Ondanks deze nadelen (die ik over mezelf afgeroepen heb, ik had natuurlijk ook gewoon sommige sets niet kunnen kopen), blijf ik Dominion een fantastisch spel vinden dat ik met plezier speel. De twee potjes die Niek en ik op de laatste dag van juli speelden, smaken dan ook zeker naar meer. Een van de dingen die ik leuk vind aan Dominion is dat de bedenker van het spel (Donald X. Vaccarino) grapjes in de kaarten verstopt heeft. Ze zijn nogal nerdy, dus het zal niet aan iedereen besteed. Zijn. Op Boardgamegeek kan je de secret history’s van verschillende sets en kaarten lezen waarin hij de ideeën van de kaarten uitlegt). Ik trok tijdens een van mijn potjes ook een hand die ik erg grappig vond. Ik trok een hand met een puntenkaart, twee goud een koper en een Poor House. De actie van het Poor House is dat je vier geld krijgt minus 1 geld per geldkaart die je in je hand had. Ik kreeg dus nog net 1 geld van mijn Poor House. Hierdoor had ik in totaal 8 geld waardoor ik precies een provincie kon kopen. Dit is dus net zo iets als met je Ferrari naar de voedselbank gaan om daar de laatste ingrediënten voor een copieus acht gangen maal te halen.


woensdag 12 juli 2017

Recensie: Deep Sea Adventure

De kost gaat helaas vaak voor de baat uit. Zo ook voor duikers die op zoek zijn naar kostbare schatten. In Deep Sea Adventure ben je een armlastige duiker die op zoek gaat naar kostbare schatten op de zeebodem. Helaas ben je te arm om een eigen duikboot te huren en daarom moet je noodgedwongen samenwerken met nog een aantal andere duikers. En alsof het niet lastig genoeg is om met elkaar uit te vechten wie aan het raam mag zitten tijdens de boottocht, wordt het nog lastiger als jullie eenmaal beginnen met duiken. Want de duikboot heeft maar één zuurstoftank aan boord die jullie "eerlijk" moeten delen.

Aan het begin van Deep Sea Adventure wordt een duikboot-fiche op tafel gelegd waarop wordt bijgehouden hoeveel zuurstof er nog in de tank zit. Onder de duikboot wordt een spoor van fiches met schatten gelegd. Hoe verder de schatten van de duikboot verwijderd zijn, hoe waardevoller de schatten gemiddeld worden.

Elke speler krijgt een eigen pion (in de vorm van een duiker). In je beurt gooi je met twee dobbelstenen (op iedere dobbelsteen staat twee keer een 1, twee keer een 2 en twee keer een 3). Het aantal ogen dat je zo gooit geeft aan hoe veel stappen je mag lopen. Vakjes waar andere duikers staan moet je daarbij overslaan. Je mag vervolgens het eventuele schat-fiche oppakken van het veld waar je eindigt (je legt dan een rond fiche terug om aan te geven dat dat plekje leeg is).

Inderdaad, je mag de schat pakken, dit hoeft niet. Misschien wil je namelijk nog liever eerst een beetje dieper duiken voor je schatten begint te rapen. Er kleven namelijk grote risico’s aan het oprapen van schatten in dit spel. Allereerst begin je zuurstof te verbruiken zodra je een schat hebt opgepakt. Iedere beurt verbruik je net zo veel zuurstof als je schatten hebt opgeraapt. Hoe meer schatten iedereen heeft, hoe eerder de gezamenlijke zuurstoftank leeg is.

En alsof dat nog niet lastig genoeg is, blijken de schatten ook nog loeizwaar te zijn waardoor je minder makkelijk beweegt. Je voelt je net een toerist met een rolkoffer op de Amsterdamse keien. Iedere schat die je meesleept vermindert het aantal stappen dat je op basis van je dobbelsteen-worp gooit met één. De heenweg gaat in dit spel dus altijd makkelijker en sneller dan de terugweg.

Zodra de zuurstoftank leeg is, is de ronde afgelopen. Alle spelers die voor die tijd netjes met hun schatjes terug zijn gekeerd in de duikboot, scoren net zo veel punten als hun schatjes waard zijn. De spelers die echter nog onderwater waren, eindigen in een anoniem zeemansgraf.

Op deze manier speel je 3 rondes. Tussen de rondes in worden nog wel even de lege plekken weggehaald waardoor het minder ver duiken is naar de waardevollere schatten en de schatten van de verzopen duikers worden in stapeltjes van maximaal 3 achteraan het duikspoor gelegd. In de volgende ronde(s) tellen deze stapeltjes als één schat (soort van drie voor de prijs van één dus). Wie na drie ronden de meeste punten heeft verzameld, wint het spel.

...en de waardering

Deep Sea Adventure is een prachtig vormgegeven push-your-luck spelletje waar de pech van anderen gegarandeerd voor heel veel hilariteit zorgt. Het is niet ongebruikelijk dat zeker de eerste duikronde flink wat spelers niet meer op tijd boven komen. Maar lach niet te hard want voor je het weet raapt een speler die toch al reddeloos verloren is uit wraak nog wat schatten op waardoor hij nog meer zuurstof verbruikt en je zelf ook niet meer op tijd boven kan komen. Wie het laatst lacht, lacht immers het best. Door de dobbelstenen zit er natuurlijk een flinke geluksfactor in het spel, maar dat is alleen maar een extra kans op veel leedvermaak. Niet iedereen houdt van spellen waar geluk zo’n belangrijke rol speelt. Doordat het spel drie rondes duurt vind ik de geluksfactor niet erg, je kan altijd hopen dat het in de volgende ronde beter gaat en doorgaans ben je niet de enige met pech en kan je altijd nog heel hard lachen om het leed van een ander om je eigen ellende te vergeten.







Auteur: Jun Sasaki en Goro Sasaki
Uitgever: Oink Games, 2014
Aantal spelers: 2-6
Speelduur: 20 – 40 minuten
Leeftijd: vanaf 8 jaar
Prijs: circa 17 euro

zondag 9 juli 2017

Recensie: Century de Specerijenroute

Cube-pushing klinkt non-gamers vast nog redelijk sportief in de oren. Mogelijk doet het ze denken aan vierkante gewichten die je aan een apparaat in de sportschool hangt voor je jezelf eens goed in het zweet werkt. Maar wij spellenliefhebbers weten wel beter. Cube-pushing doe je in een spel waar je eindeloos in de weer bent met blokjes. Soms moet je ze verplaatsen, soms moet je ze ruilen soms moet je kopen en verkopen. In dit genre is recent een nieuw spel op het toneel gekomen. Het spel heet Century de Specerijenroute (of Spice Road in het Engels).

De blokjes in Century de Specerijenroute stellen (niet geheel verrassend) specerijen voor: kurkuma (gele blokjes), saffraan (rode blokjes), kardemon (groene blokjes) en kaneel (bruine blokjes). Je moet tijdens het spel deze blokjes verzamelen, upgraden en ruilen om zo bepaalde combinaties te verwerven waarmee je opdrachten kan vervullen. De opdrachten leveren punten op en wie de meeste punten heeft wint het spel.

Aan het begin van het spel begint iedereen met een aantal blokjes en twee actiekaarten. Met de ene actiekaart mag je twee extra gele blokjes pakken en met de andere mag je twee blokjes een stap upgraden of één blokje twee stappen upgraden (van geel naar rood naar groen en ten slotte naar bruin). Op tafel liggen nog zes actiekaarten en 5 opdrachtkaarten. Er zijn grofweg 3 soorten actiekaarten. Sommige kaarten geven je het recht om blokjes te pakken (bijvoorbeeld 3 gele of 2 rode), sommige kaarten geven je het recht om een bepaald aantal upgrade-acties uit te voeren en de derde soort kaarten geeft het recht om blokjes om te ruilen in andere blokjes (ruil 3 gele in voor 1 groen en 1 rood blokje of ruil 2 groene blokjes in voor 3 rode en 2 gele blokjes).

In je beurt kan je allereerst een kaart uit je hand spelen. Je voert dan de actie uit die op die kaart staat. Een regels die je hierbij makkelijk over het hoofd ziet is dat je bij de ruil-actiekaarten je de ruil meerdere keren mag uitvoeren zolang je maar genoeg blokjes hebt. Bij de andere typen kaarten (pak blokjes of upgraden) mag je de actie maar één keer uitvoeren.

Je mag in je beurt ook een van de openliggende actie-kaarten pakken. De eerste kaart uit de rij is gratis, maar voor elke andere kaart moet je blokjes inleveren. Je moet namelijk een blokje leggen op elke kaart die je niet pakt. En als later iemand anders die kaart wel pakt dan krijgt hij of zij er die blokjes juist bij cadeau.

De derde actie die je kan doen is rusten. Je mag dan alle actie-kaarten die je gespeeld hebt weer op handen nemen zodat je ze opnieuw kan spelen.

De laatste actie die je mag dien is het uitvoeren van één van de openliggende opdrachten. Je levert dan de juiste combinatie van blokjes in en pakt de opdrachtkaart. Sommige kaarten zijn heel makkelijk te realiseren (weinig blokjes en/of goedkope blokjes nodig) en andere zijn lastiger (veel blokjes en/of dure blokjes nodig). Hoe lastiger de opdracht is, hoe meer punten je er voor krijgt. Voor het vervullen van de eerste twee kaarten uit de opdracht-rij krijg je bovendien (zolang de voorraad reikt) nog 3 of 1 bonuspunten in de vorm van een muntje.

Het spel eindigt zodra een speler zijn vijfde of zesde (afhankelijk van het aantal spelers) opdrachtkaart heeft voltooid. De ronde wordt dan nog uitgespeeld en wie de meeste punten heeft wint het spel.

...en de waardering

Century de Specerijenroute wordt veelvuldig vergeleken met het immens populaire Splendor. Wat deze spellen gemeen hebben is dat ze heerlijk vlot doorspelen. Beurten duren zelden lang en iedereen is gewoon lekker bezig. In Century de Specerijenroute probeer je aan het begin van het spel mooie actiekaarten te pakken die samen een mooie combo vormen om snel goedkope blokjes in dure blokjes te transformeren om zo waardevolle opdrachten te vervullen. Maar ja, iedere beurt waarin je een nieuwe actie-kaart pakt is ook een beurt waarin je geen stappen vooruit zet (tenzij er net wat blokjes op de betreffende kaart liggen). Soms moet je het dus ook maar gewoon doen met de actiekaarten die je al hebt en er daar dan maar wat langer over doen.

Maar daar houdt de vergelijking voor mij dan ook wel op. Ik vind Splendor veel spannender en leuker. Ik vind Century de Specerijenroute een degelijke cube-pusher, maar het heeft niets extra’s waardoor het boven het maaiveld uitsteekt. Ik mis de opbouw die in Splendor zit waar elke vervulde opdracht je een voordeeltje oplevert voor de rest van het spel en je door slim de opdrachten te kiezen je een pad baant naar steeds sneller mooie opdrachten vervullen. In Century: de Specerijenroute begin je na het vervullen van elke opdracht gewoon weer helemaal opnieuw (los van dat je wellicht nog wat blokjes over hebt).








Auteur: Emerson Matsuuchi
Uitgever: Plan B Games
Aantal spelers: 2-5
Leeftijd: vanaf 8 jaar
Speelduur: circa 30-45 minuten
Prijs: circa 35 euro