maandag 21 mei 2018

Recensie: Caverna: het Duel


Tien jaar geleden sloeg Agricola van Uwe Rosenberg in als een bom in de spellenwereld. Het spel vloog over de hele wereld als warme broodjes over de toonbank en sleepte de ene na de andere spellenprijs in de wacht, waaronder de Spiel des Jahres. Natuurlijk werden er ook flink wat uitbreidingen uitgebracht en volgde zelfs een speciaal tweepersoonsspel. Na ruim 5 jaar hergebruikte Uwe flink wat elementen van Agricola, verving hij boeren door dwergen en zag Caverna het licht. Ook dit spel was weer een succes, al bleven de grote hoeveelheden uitbreidingen achterwege. Maar vorig jaar bracht Uwe er wel een tweepersoons variant van uit: Caverna: het Duel.

In Caverna:  het Duel zijn beide spelers dwergen die een mooie massieve berg hebben gevonden en daar grotten in gaan uithakken. Het is natuurlijk ook zo wat om in een kale grot te moeten wonen en dus mogen eenmaal uitgehakte grotten vervolgens ook nog ingericht worden. Iedere ruimte die je inricht heeft vervolgens een functie (speciale actie) waar je later in het spel je voordeel mee kan doen. Naast grotten uithakken en inrichten, houden dwergen zich natuurlijk ook bezig met het verzamelen van zo veel mogelijk goud.

Het spel duurt 8 rondes en in ieder ronde mag je een aantal acties uitvoeren. In de eerste drie ronde zijn dat er maar 2, in de vier rondes daarna 3 en in de laatste zelfs 4 acties. Aan het begin van het spel liggen al vier acties open waar je uit kan kiezen en vervolgens komt er iedere ronde een actie bij. Acties bestaan vaak uit het verzamelen van grondstoffen (hout, steen, voedsel, etc.), het uithakken en/of inrichten van grotten (vaak tegen betaling van bepaalde combinaties van grondstoffen), het ruilen van grondstoffen in iets anders (bijvoorbeeld goud) en het uitvoeren van de acties van je ingerichte grotten (waarmee je ook weer verschillende acties kan doen waarmee je grondstoffen krijgt of omzet in andere dingen). Natuurlijk kan iedere actie per ronde maar één keer gekozen worden, dus het helpt als je een beetje in de gaten houdt wat de andere speler aan het doen is.

Aan het begin van het spel liggen er een aantal tegels waarmee je je grot kan inrichten klaar. De andere inrichtings-tegels liggen aan het begin van het spel op hun kop op de bordjes van de spelers. Pas als een grot is uitgehakt, wordt de tegel die daar op ligt open gedraaid en in de voorraad inrichtings-tegels gelegd. Hierdoor komen de inrichtingstegels ieder potje in een andere volgorde voorbij.

Aan het eind van het spel verdien je punten voor je ingerichte kamers (het aantal punten dat ze waard zijn, staat op de tegels) en voor je goud. Wie de meeste punten heeft, heeft natuurlijk gewonnen.

...en de waardering

Caverna is een spel dat je echt een paar keer moet spelen om er een beetje gevoel bij te krijgen omdat er zo veel verschillende acties zijn (de acties die je mag kiezen en de acties die op de ingerichte kamers staan). Maar als je de tegels eenmaal een beetje begint te herkennen, dan gaat het spel steeds vlotter spelen en wordt het steeds leuker om te doen. Het spel zit prima in elkaar en het is iedere keer weer lastig (en dus leuk) om te kiezen welke actie je neemt.

Ik vind het spel alleen wel erg droog en abstract. De charme van Agricola zit hem in het opbouwen van een boerderij met al die schattige houten diertjes. Er zit daar ook een logica in de actie (eerst hout verzamelen om daar vervolgens hekken van te bouwen) waardoor het spel echt tot leven komt. Bij Caverna: het Duel mis ik dat thematische laagje. De grondstoffen gingen voor mij geen moment leven en ik werd ook niet blij van het steeds verder ingericht raken van mijn grotten. Het spel gaf me daardoor minder voldoening dan Agricola en het tweepersoons Agricola doen.  Caverna is op zich een degelijk tweepersoonsspelletje dat ik met veel plezier gespeeld heb, maar blijft in de schaduw staan van het geweldig leuke Agricola.







Auteur: Uwe Rosenberg
Uitgever: 999 games, 2017
Aantal spelers: 2
Leeftijd: vanaf 10 jaar
Speelduur: 30-45 minuten
Prijs: circa 20 euro

maandag 14 mei 2018

Top 2018: de restjes

Ondanks de spectaculaire comebacks (Imperial 2030) superduperstippen (Trajan), hoge binnenkomers (Azul) en intriganten in de top (Terraforming Mars) was er toch veel stabiliteit in de lijst. Vorig jaar stonden er nog 22 spellen in die er vanaf het begin in stonden. Dat zijn er niet minder geworden en zijn er 'slechts' 21 spellen uit de lijst verdwenen. Dat was er vorig jaar eentje meer. Van de spellen die vorig jaar verdwenen is er dit jaar geen enkele teruggekomen. Sommige daarvan waren er dicht bij, andere kregen zelfs maar één stem. Ook oudere spellen, die eerder vele jaren in de top-100 stonden, lijken nu helemaal vergeten, want ze kwamen op geen enkel lijstje voor.

Deze spellen zijn het afgelopen jaar uit de lijst verdwenen, met de positie van vorig jaar. Tussen haakjes het aantal jaren dat ze in de lijst hebben gestaan.

50. De Alchemist (3)
61. Twilight Struggle (7)
63. De Friesche Velden (2)
65. Lewis & Clark (4)
73. Agricola: 2 spelers (4)
77. Machi Koro (3)
79. Potion Explosion (1)
80. Targi (4)
83. Weerwolven van Wakkerdam (9)
86. Quadropolis (1)
88. Fresco (6)
89. Crokinole (5)
90. Imhotep (1)
92. Santorini (1)
93. Through the ages: A new story of civilization (1)
95. Mechs vs Minions (1)
96. Troyes (6)
97. Dungeon Petz (1)
98. Catan Kaartspel (8)
99. Colt Express (2)
100. Nations (2)

Een handvol eendagsvliegen, maar toch ook een paar veteranen. Enkele spellen kwamen maar één stem tekort voor de lijst, dus goede kans dat ze volgend jaar terugkomen. We gaan het zien of ze opgewassen zijn tegen alle nieuwe spellen die tegen die tijd verschenen zijn en de spellen die er nu wel in staan.

2017 was wel een succesvol spellenjaar. Van de zeventien nieuwe spellen in de lijst zijn er maar liefst
twaalf het afgelopen jaar verschenen. Van geen enkel ander jaar staan er meer spellen in de lijst. Sowieso houden we met z'n allen van nieuwe spellen: de helft van de spellen in de lijst is maximaal vijf jaar oud. Hoeveel daarvan zien we over vijf jaar nog terug?

zondag 13 mei 2018

Top-100 2018: 1-10

Daar zijn ze dan: de tien populairste kaart-, dobbel-, en bordspellen in Nederland en Vlaanderen van 2018. Vooral wat pittiger bordspellen en klassiekers, maar ook wat luchtiger werk en de hoogste nieuwe binnenkomer van dit jaar.

10. Dominion (Donald Vaccarino, 2008)
Positie vorig jaar: 6
Verschil: -4
Dominion zakt naar zijn laagste positie ooit, maar is nog steeds het allerpopulairste kaartspel in de lijst. 7 Wonders heeft het nakijken.
"Deckbuilding, een simpel idee. De eerste uitwerking daarvan is nog steeds de beste, want de elegantste en de best ontwikkelde." (Eugène)
"Een spel dat je 1000 keer kunt spelen en de 1001ste keer nog steeds zin in hebt? Dat betekent iets. Een betere deck builder heeft zich nog niet aangediend." (Bruno)
"Deze dozen worden meestal uitgehaald op het einde van een spelavond. Nog vlug een spelletje Dominion. Meestal blijft het niet bij één spelletje. Zo is Dominion al vaak de oorzaak geweest van een veel te korte nacht..." (Thijs)

9. Tzolk'in (Simone Luciani en Daniele Tascini, 2012)
Positie vorig jaar: 8
Verschil: -1
Ook Tzolk'in is al weer jaren een vaste kracht in de top-10. Er staan veel werkverschaffers in de lijst, deze heeft toch weer voor vernieuwing in het genre gezorgd.
"Het ziet er mooi uit, de beurten gaan snel, de frustratie is hoog omdat de keuze reuze is. Kortom, een topper." (Eline)
"Workerplacement met een enorme twist. De wielen voegen een prachtig planningselement in de tijd toe. Dit spel daagt me zeer uit, is lastig om goed te spelen." (Michiel)
"Elegant en fascinerend spel. De tandwielen die het bord veranderen introduceren een timing element dat zowel strategisch als tactisch behoorlijk uitdaagt." (Sander)

8. El Grande (Wolfgang Kramer, 1995)
Positie vorig jaar: 5
Verschil: -3
Onverslaanbaar, dat mag je El Grande wel noemen. Altijd in de top-10, maar nooit op het podium. Laat wel regelmatig eendagsvliegen achter zich die daar wel in slaagden.
"Avonden met ongekend spannende potjes, iedereen wil telkens weer revanche, net weer een iets andere strategie uitgedacht die wellicht wel het verschil kan maken." (Matthijs)
"Wel met volle bezetting. Ze kunnen me dan op elk uur uitnodigen voor een partijtje." (Eric)
"Net als Puerto Rico geeft El Grande mijn collectie extra cult-of-the-classic gehalte om balans te houden ten opzichte van cult-of-the-new." (Niels)

7. Orléans (Reiner Stockhausen, 2014)
Positie vorig jaar: 13
Verschil: +6
Na een verblijf van twee jaar in de lijst dringt Orléans nu ook de top-10 binnen. Gezien de uitbreidingen, varianten en reacties van fans is het hier niet zo maar weg.
"Blijft spel na spel leuk door de verschillende mogelijke strategieën en ik kan niet wachten de uitbreidingen te proberen." (Max)
"Zo verslavend, dat grabbelen in die zak." (Ilja)
"De beste bagbuilder die er is. Lekker grabbelen en altijd weer een uitdaging." (Ashra)

6. Azul (Michael Kiesling, 2017)
Positie vorig jaar: -
Verschil: nieuw
En dit is 'm dan, de hoogste nieuwe binnenkomer. Sterker nog, het is de hoogste nieuwe notitie ooit. Nooit kwam een nieuw spel hoger binnen dan op 9. Ook wel leuk dat het vaste auteursduo Kramer & Kiesling nu allebei met een eigen spel in de top-10 staan.
"Ik denk dat we nog heel veel van dit spel gaan horen..." (Dagmar)
"Let maar op: dit wordt Spiel des Jahres 2018!" (Richard)
"Spel van het jaar 2018, schrijf dat maar al op.  Deze zal nog jaren in de lijst staan." (Pascal)

5. Splendor (Marc André, 2014)
Positie vorig jaar: 3
Verschil: -2
Verreweg het luchtigste spel in de top-10 blijft Splendor maar hoog in de lijst eindigen. Die derde plaats van vorig jaar was zeker geen uitschieter.
"Doodse stilte, opperste concentratie, af en toe doorbroken door het   klinkende geluid van de fiches; zo klinkt Splendor." (Ilja)
"Een onweerstaanbare spellensnack die snel uitgelegd is, snel speelt, altijd spannend is en waarbij het zelden bij één potje blijft." (Dagmar)
"Eenvoudige regels, veel keuzes, vlot gespeeld, perfectie." (Niek)

4. Die Burgen von Burgund (Stefan Feld, 2011)
Positie vorig jaar: 11
Verschil: +7
Soms heeft kwaliteit tijd nodig om boven de te komen drijven. Burgen staat al zeven jaar in de lijst, om nu pas in de top-10 te komen. Zo'n lange en gestage klim naar de top zie je maar bij weinig spellen in de lijst.
"Zeer evenwichtig spel, meerdere wegen om te winnen, goed spelmechanisme, mooie uitvoering." (Gerrit-Jan)
"Niet mooi qua artwork maar het spelplezier vergoedt veel!" (Hilbert)
"Voor mij de beste Feld, stel je eens voor dat het ook nog een mooi spel zou geweest zijn." (Pascal)

3. Terra Mystica (Jens Drögemüller en Helge Ostertag, 2012)
Positie vorig jaar: 2
Verschil: -1
Terra Mystica zat twee jaar Puerto Rico in de nek te hijgen, en neemt nu even gas terug. Maar de komende jaren zie ik dit nog wel bij de bovenste vijf bivakkeren.
"De laatste jaren heeft geen spel me na de eerste keer spelen zo geraakt al Terra Mystica. Een hoge herspeelbaarheid, gecombineerd met veel keuzes en een lage geluksfactor maken dit voor mij een fantastisch veelspelersspel."
"Iedere spel opzet is anders, ieder volk speelt anders en iedere keer wil ik weer experimenteren met een andere manier van spelen." (Marco)
"Deze mega-euro heeft zich binnen mijn eigen lijst opgewerkt naar een plek tussen de spellen waar ik verslaafd aan ben." (Daniël)

2. Terraforming Mars (Jacob Fryxelius, 2016)
Positie vorig jaar: 30
Verschil: +28
De pijlsnelle opmars van dit spel is voor mij toch wel de verrassing van het jaar. Dit leek me een typisch spel om (net) de top-20 te halen, maar is nu ineens een serieuze kandidaat voor de eerste plek. Ik ben benieuwd naar volgend jaar.
"Ha, wat een heerlijk, meeslepend spel, voor je het weet ben je een paar uur verder. Soort mix van Race for the Galax, Kolonisten van Catan, en Puerto Rico. Natuurlijk smaakt dat lekker!" (Sander)
"Wat een lekker spel is dit. Door het kaartgedreven karakter en het thema voelt dit als een soort epische variant op Race for the Galaxy; echt een avontuur." (Jeroen)
"Ik weet niet waarom ik Terraforming Mars blijf spelen; waarschijnlijk juist omdat je zo afhankelijk bent van de kaarten die je trekt. Overgeleverd aan je corporatie en de kaarten krijg ik het gevoel van een sprong in het duister richting een planeet die ik wil koloniseren." (Niels)

1. PUERTO RICO (Andreas Seyfarth, 2002)
Positie vorig jaar: 1
Verschil: 0
Ach, wat moet ik hier nog schrijven om niet in clichés te vervallen. Nog een jaar en Puerto Rico staat tien jaar op rij bovenaan en kan het met pensioen.
"Een topspel waarbij iedereen tegelijkertijd aan de beurt is. Verveelt nooit.  Dit spel staat voor mij eenzaam aan de top." (Patrick)
"Ondanks alle geweldige nieuwe spellen die er momenteel verschijnen, blijft dit toch nog elk jaar op tafel komen. Dit spel bewijst dat het niet nodig is om tientallen verschillende actietegels in de doos te gooien om de herspeelbaarheid te verhogen. Als de mechanismes en de spelerinteractie zo goed ontworpen zijn, komt het met de herspeelbaarheid vanzelf in orde." (Roel)
"Tja, wat moet over dit spel nog zeggen wat nog niet is gezegd een spel waar je mij midden in de nacht voor mag wakker maken." (Jan)
"Welk ander spel kan je met elke willekeurige spelersgroep spelen? Blijft voor iedereen interessant? Levert elke weer een spannende pot op? Mijn absolute nummer #1!" (Rutger)

Wat weer een lijst mensen. Vol met toppers en overschatte meuk. Welk spel in welke groep zit verschilt gelukkig voor iedereen. Van mij stonden er vier in mijn eigen lijst, nog eens drie speel ik ook met plezier en de andere drie liever niet weer. Verder zal ik daar niks over zeggen.

zaterdag 12 mei 2018

Top-100 2018: 11-20

Waar gisteren familiespellen domineerden, zien we vandaag vooral veel zware spellen. Soms met dito dozen.

20. 7 Wonders (Antoine Bauza, 2010)
Positie vorig jaar: 7
Verschil: -13
Gisteren sloten we af met Duel, nu beginnen we met het origineel. 7 Wonders haalt nog net de top-20, hiervoor stond het altijd bij de bovenste tien. Zelfs nog een keer op de tweede plek.
"Lijkt zo moeilijk, is zo simpel, maar genoeg strategieën om voorlopig te blijven boeien." (Martine)
"Heerlijk spel dat ook nog echt leuk is met een maximale aantal deelnemers. Het doorgeven van kaarten houdt de vaart er voor iedereen in en een oogje op de buren houden blijft lastig." (Eline)

19. Marco Polo (Simone Luciani en Daniele Tascini, 2015)
Positie vorig jaar: 22
Verschil: +3
Kwam in 2016 hoog binnen en staat nu voor het derde jaar op vrijwel dezelfde stek. Zware spellen met dobbelstenen houden iets magisch.
"Ik weet nog steeds niet wat mijn favoriete karakter is, allemaal misschien?" (Ilja)
"Bij dit spel vind ik dobbelen nu wel een keer leuk. Super combo van mechanismen." (Ashra)


18. Concordia (Mac Gerdts, 2013)
Positie vorig jaar: 24
Verschil: +6
Net als Marco Polo zit Concordia nu al een paar jaar rond de twintigste plaats. Duidelijk het populairste spel van Mr Rondel. Zonder rondel.
"Hier wordt een saai concept als handelen en wandelen rond de Middellandse Zee opeens boeiend. Elegantie zoals je niet veel meer ziet." (Bruno)
"Duurde even voor ik het doorhad, meer diepgang dan ik dacht, een groeispelletje." (Wybren)

17. Pandemie (Matt Leacock, 2008)
Positie vorig jaar: 18
Verschil: +1
De stortvloed aan varianten de laatste jaren heeft Pandemie geen slecht gedaan. Gaat alweer tien jaar mee en staat altijd hoog.
"Evergreen coöp die elke keer weer erg uitdagend is en zorgt voor een achtbaan aan emoties." (Marc)
"Mag niet ontbreken. HET coöperatieve spel. Een van de weinige spellen waar ik wel de uitbreidingen van wilde hebben." (Peter)

16. Pandemic Legacy: Seizoen 1 (Matt Leacock en Rob Daviau, 2015)
Positie vorig jaar: 20
Verschil: +4
Pandemie was niet het eerst coöperatieve spel, het eerste seizoen van Legacy was niet het eerste legacy-spel. Maar beide zorgden voor een enorme vloedgolf aan spellen in dat genre. Legacy stond zelfs even op 1 bij Boardgamegeek en is hier nu ook het origineel voorbijgestreefd.
"Tja wat moet ik ervan zeggen? 3 opgewonden personen die om de tafel staan omdat die ene kaart niet mag komen. Heerlijke spelervaring!" (Hilbert)
"Een geweldige coöp ervaring! Vriendschap versterkend spel." (Joël)

15. Scythe (Jamey Stegmaier, 2016)
Positie vorig jaar: 25
Verschil: +10
De hoogste nieuwe binnenkomer van vorig jaar stijgt lekker verder. Nog geen twee jaar oud, maar er is al een kinderversie van deze pittige euro aangekondigd. Wacht, wat?
"Deze zou eigenlijk veel hoger mogen staan. Ik vind het een fantastisch spel!" (Suzanne)
"Geen enkel spel is perfect , maar Scythe benadert dat voor mij het best. Heerlijke combinatie tussen 'dudes on a map'  en engine building." (Ashra)

14. Stenen Tijdperk (Michael Tummelhofer, 2008)
Positie vorig jaar: 4
Verschil: -10
Haalde vorig jaar bijna een podiumplaats, maar zakt nu flink terug. Zijn er dan toch betere werkverschaffers waar je je mannetjes moet voeren?
"Zit briljant in elkaar, na superveel potjes kan ik nog steeds geen perfecte strategie benoemen." (Niek)
"Ieder spel is weer een genot om te spelen. Relatief eenvoudige spelregels en schaalt goed met 2, 3 en 4 spelers. Bovendien een prima gateway worker placement, maar toch uitdagend genoeg voor ervaren spelers." (Marc)

13. Hoogspanning (Friedemann Friese, 2004)
Positie vorig jaar: 14
Verschil: +1
Zakte vorig jaar voor het eerst uit de top-10, maar stabiliseert nu. De tweede plaats komt waarschijnlijk niet meer terug, vrees ik.
"Concurrentie op de elektriciteitsmarkt klinkt heel saai, maar blijkt reuze interessant te zijn." (Dagmar)
"Een echte topper. Altijd spannend om in te schatten op welk moment je best een grote investering doet om zo het spel op het juiste moment te doen eindigen." (Thijs)

12. Great Western Trail (Alexander Pfister, 2016)
Positie vorig jaar: 26
Verschil: +14
Nog een spel dat vorig jaar nieuw in de lijst stond en met stip verder stijgt in de lijst. Volgend jaar top-10?
"Een rasechte euro met een potpouri aan mechaniekjes, maar het werkt allemaal zo goed samen." (Gertjan)
"Verschillende strategieën mogelijk: vele wegen leiden naar…Kansas City" (Richard)

11. Agricola (Uwe Rosenberg, 2007)
Positie vorig jaar: 9
Verschil: -2
Na het eerste jaar stond Agricola bijna altijd in de top-3. Het is in de voorgaande jaren zelfs het enige spel dat Puerto Rico van de eerste plaats heeft gestoten. Maar het genre van werkverschaffers wordt alleen maar voller en de concurrentie zwaarder.
"Zelfs na 389 potjes op de iPad nog steeds mijn onbetwiste nummer 1. De constante spanning dat iemand mijn plek op het bord “steelt” blijft leuk." (Roel)
"Rosenbergs meesterwerk. Redelijke leercurve, de eerste potjes zijn hard werken om positief te scoren, maar als je eenmaal de basis doorhebt en met de kaarten aan de slag gaat dan ontdek je een worker placement die je ieder pot weer voor nieuwe uitdagingen stelt." (Marc)

Van dit pittige stel ken ik alleen Scythe niet. Ik durf niet te zeggen of het wat van mij is. Van de rest zijn er een paar die voor mij niet hoeven. Pandemie vind ik het leukst; ik zit nog midden in Seizoen 1, nog te vroeg voor een goed oordeel.

vrijdag 11 mei 2018

Top-100 2018: 21-30

Dit jaar is er in de hogere regionen van de lijst een wisseling van de wacht gaande. Een paar klassiekers die altijd bij de bovenste twintig spellen zaten, moeten nu genoeg nemen met minder.

30. Legenden van Andor (Michael Menzel, 2012)
Positie vorig jaar: 46
Verschil: +16
Een van de vele samenwerkingsspellen in de lijst stijgt flink. Met alle uitbreidingen die nu ook in het Nederlands zijn verschenen ben je hier niet snel op uitgekeken.
"Hoe frustrerend is het als je een legende niet door komt en hoe graag wil je het dan nog een keer proberen…….best verslavend" (Rober)
"Om te smullen! Elke legende neemt ons echt mee in de avonturen van Andor!" (Arnold)

29. Carcassonne (Klaus-Jürgen Wrede, 2000)
Positie vorig jaar: 15
Verschil: -14
Opnieuw een klassieker die fors is gedaald. Maar de status van Carcassonne is vrijwel onaantastbaar. Dit zal nog jaren overal in de winkels liggen, en niet alleen in de speciaalzaken.
"Deze klassieker waarmee voor mij de spellenhobby begon komt elk jaar nog regelmatig op tafel." (Wiljan)
"Maakt niet uit of je wint of verliest, het gaat erom dat de puzzel steeds mooier wordt." (Martine)

28. Viticulture (Jamey Stegmaier en Alan Stone, 2013)
Positie vorig jaar: 38
Verschil: +10
Deze werkverschaffer met hint van noten en soepele afdronk zet zijn opmars verder voort. Combineert het best met een afhaalpizza.
"Voor mij het spel met het beste thema.  Je voelt je echt een wijnboer." (Pascal)
"Mooi spel, zowel qua thema, materiaal en spelmechanisme." (Geert)

27. Ticket to Ride Europe (Alan Moon, 2005)
Positie vorig jaar: 27
Verschil: 0
De Europese versie van deze treinklassieker staat al jaren vrijwel stabiel in de lijst, hoewel het een paar jaar geleden even aan de top-10 mocht ruiken. Dat was ook het enige jaar dat het hoger stond dan het origineel.
"Ultieme gateway game, als iemand die interesse toont in de hobby me vraagt wat ze moeten kopen, dan is dit het standaard antwoord." (Marc)
"Wat mij betreft de leukste versie van Ticket to Ride. Net wat meer diepgang dan het origineel en uiteraard spreekt een Europese kaart net wat meer aan dan een Amerikaanse." (Dierik)

26. Patchwork (Uwe Rosenberg, 2014)
Positie vorig jaar: 16
Verschil: -10
Voor Uwe Rosenberg een een licht en vlot spel, maar Uwe zou Uwe niet zijn als hij het mechanisme van Patchwork niet in minstens drie andere spellen (and counting) zou hergebruiken.
"Lekker legspelletje met zijn tweeën. En door de lol van het spelen is het uiteindelijk niet zo belangrijk wie er wint." (Hanneke)
"Ideaal voor snel tussendoor: ligt zo op tafel en in een kwartiertje kan je weer verder met je werk." (Jan)

25. Catan (Klaus Teuber, 1995)
Positie vorig jaar: 19
Verschil: -6
Als zelfs landelijke politici regelmatig Catan spelen, doet deze lijst natuurlijk helemaal niet ter zake. Wel opvallend hoeveel mensen expliciet hun stem op KOLONISTEN uitbrachten.
"Een spel dat een maatschappelijke discussie aanzwengelt hoort op de lijst. Nog steeds hét spel dat het bordspel in het algemeen terug op tafel bracht en alleen daarom verdient het al een standbeeld." (Jan)
"Dit spel blijft altijd een prima keuze. Gewoon zonder uitbreidingen. Speelt redelijk vlot en iedereen heeft plezier." (Joël)

24. Ticket to Ride (Alan Moon, 2004)
Positie vorig jaar: 23
Verschil: -1
Ticket to Ride is al bijna net zo stabiel als het Europese zusje. Wel bijzonder: het staat dit jaar voor het eerst boven Catan èn Carcassonne.
"Dit spel wil ik altijd en overal spelen. Machtig in zijn eenvoud, prachtig in zijn uitvoering." (Pascal)
"Ik moet de eerste persoon nog tegenkomen die dit spel niet leuk vindt." (Dagmar)

23. Istanbul (Rüdiger Dorn, 2014)
Positie vorig jaar: 10
Verschil: -13
Istanbul leek de afgelopen jaren niet te stoppen, maar maakt nu even pas op de plaats. Maar met een dobbelvariant is het nog springlevend.
"Zeer toegankelijk spel waarbij thema en mechanisme goed samenkomen. Iedere speler heeft vrij vlot door hoe het werkt en vervolgens ontspint zich een mooie race." (Rob)
"Makkelijk, door de uitbreidingen ook nog eens goed herspeelbaar." (Eline)

22. Codenames (Vlaada Chvátil, 2015)
Positie vorig jaar: 12
Verschil: -10
De daling van Codenames vind ik wel verrassend, met al die nieuwe versies die er verschijnen. Die kregen overigens nauwelijks stemmen, terwijl ik genoeg mensen ken die Pictures leuker vinden. Maar hoog staat het nog steeds.
"We hebben alle 3 de versies. Ons talent ligt duidelijk niet bij de taal, we vinden pictures veel leuker/makkelijker. Duet heeft misschien nog wel het leukste spelmechanisme." (Hanneke)
"Partygame voor partygame-haters en -liefhebbers met garantie op hilarische napraat. Vergeten hoe leuk het is slim met taal om te gaan." (Niels)

21. 7 Wonders Duel (Antoine Bauza en Bruno Cathala, 2015)
Positie vorig jaar: 17
Verschil: -4
Hoewel er bovenin genoeg spellen staan die het meest tot hun recht komen met slechts twee spelers, is dit het populairste zuivere tweepersoonsspel. Het is ook het hoogst geklasseerde spel dat op geen enkel lijstje bovenaan staat.
"Beter dan dit wordt het echt niet voor twee spelers." (Richard)
"Ieder spel liggen winst en verlies zo dicht bij elkaar. Misschien wel het best in elkaar gestoken bordspel." (Amaury)

In sommige rijtjes domineren de zwaardere spellen, de titels in deze lijst zijn overwegend familiespellen. De enige echte uitzondering is Viticulture. Dat is ook het enige spel dat ik nog niet gespeeld heb. Daar moet maar eens verandering in komen. Catan haalde mijn lijst en vind ik de leukste. Maar de rest heb ik ook allemaal in de kast staan en speel ik met veel plezier.

donderdag 10 mei 2018

Top-100 2018: 31-40

Hoe hoger we komen in de lijst, des te meer klassiekers we aantreffen. Toch ook een nieuwe binnenkomer. We hebben er nog een te goed, maar die zien we pas over een paar dagen. In dit rijtje zien we ook de twee sterkste stijgers.

40. Eufraat en Tigris (Reiner Knizia, 1997)
Positie vorig jaar: 29
Verschil: -11
Knizia's klassieke beschavingsspel heeft betere tijden gekend. Zelfs dat past in het thema. Het is desondanks zijn hoogst geklasseerde spel.
"Moet er gewoon in. Zit zo knap in elkaar!" (Hilbert)
"Pas weer gespeeld, het speelt nog steeds even fris, fruitig en spannend als weleer." (Frank)

39. Trajan (Stefan Feld, 2011)
Positie vorig jaar: 94
Verschil: +55
Trajan was vorig jaar hard op weg naar de uitgang, maar maakt een indrukwekkende comeback. De avonturen van Merlijn uit Delphi op Bora Bora zijn best leuk allemaal, maar zijn 'oudjes' laten laten zich niet uit het Stefan Feld slaan.
"Sommige mensen krijgen er hoofdpijn van. Maar ik vind het “mancala system” in dit spel heel leuk. En dan natuurlijk weer overal lekker punten kunnen scoren." (Suzanne)
"Prachtig geconstrueerd spel. De beste van Feld m.i." (Michiel)

38. Machiavelli (Bruno Faidutti, 2000)
Positie vorig jaar: 53
Verschil: +15
De jongste generatie in huize Spellengek heeft Machiavelli inmiddels ook ontdekt. Dat heeft het in ieder geval een paar stemmen opgeleverd, en wie weet daardoor ook wel een hogere klassering in de lijst.
"Dit slimme kaartspel is een evergreen en voelt na al die jaren nog steeds niet oud aan. Zowel de mechanismen als illustraties ogen fris en het spel is fijn compact." (Niels)
"Ik ben blij dat dit spel nog steeds gewoon in de Intertoys te krijgen is." (Herman)

37. Odin (Uwe Rosenberg, 2016)
Positie vorig jaar: 71
Verschil: +34
Omdat Agricola en Caverna nog niet stevig genoeg waren, kwam Rosenberg met een nog zwaarder spel (in alle betekenissen van het woord). Met succes, dat moet gezegd.
"De bekende grondstoffenmachine van Uwe maar dan met het puzzelen van Patchwork erin verwerkt, een erg leuke combi vind ik persoonlijk." (Max)
"Deze komt dit jaar wel op 1 toch?" (Ilja)

36. Gaia Project (Jens Drögemüller en Helge Ostertag, 2017)
Positie vorig jaar: -
Verschil: nieuw
Ook de futuristische variant van Terra Mystica gooit weer hoge ogen. Opvallend: dit spel had relatief de meeste eerste plaatsen van alle spellen in de lijst. Dat belooft wat.
"Mijn favoriete spel van het afgelopen jaar. Ik ga volledig in dit spel op van begin tot eind." (Roel)
"Nog veel beter dan het toch al ijzersterke Terra Mystica. Heb dit uiterst verslavende spel dit jaar al meer dan twintig keer gespeeld en het verveelt nog lang niet." (Lucas)

35. Clank! (Paul Dennen, 2016)
Positie vorig jaar: 85
Verschil: +50
Dominion begint nu een beetje de hete adem in de nek te voelen van het familielid met bord. Als dit ook tien uitbreidingen heeft praten we wel verder.
"Dominion met een push your luck bord erbij. Wat wil een mens nog meer!" (Pascal)
"Op basis van de lijst van vorig jaar aangeschaft en stelt niet teleur." (Wybren)

34. Russian Railroads (Helmut Ohley en Leonhard Orgler, 2013)
Positie vorig jaar: 32
Verschil: -2
Russian Railroads staat nu vier jaar in de lijst, en in drie daarvan in dit overzichtje. Een betrouwbare diesel, zou ik zeggen. Ik moet de uitbreiding eens vaker spelen.
"Ik heb een zwak voor workerplacement games en deze heeft gewoon weg alles." (Johan)
"Een wat zwaardere eurogame dan gemiddeld qua doorrekenen van de opties, maar thematisch trekt het spoorthema me al erg aan en het zit erg goed in elkaar allemaal." (Max)

33. Dixit (Jean-Louis Roubira, 2008)
Positie vorig jaar: 44
Verschil: +11
Ondanks de concurrente van enkele epigonen zoals Muse en When I Dream komt geen soortgelijk spel bij Dixit in de buurt.
"Blijft enorm leuk en mega-toegankelijk, zelfs voor mensen die helemaal niet van spelletjes houden. Origineel concept." (Sander)
"Dixit is een boeiend en creatief taalspel met een reeks mooi geïllustreerde kaarten. Dixit is extra fijn als je het kan spelen met een groep gelijkgestemden. Dan is het dikwijls een uitdagend zoeken naar de juiste woorden of omschrijvingen." (Bart)

32. Vorsten van Florence (Wolfgang Kramer en Richard Ulrich, 2000)
Positie vorig jaar: 28
Verschil: -4
Staat al sinds het begin in de lijst, is op een jaar na ieder jaar gezakt en staat nog steeds op een mooie 32e plaats. Taai is het spel zeker.
"Klassieker met een bijzonder systeem voor het scoren van punten. Komt ieder jaar zeker een keer of twee op tafel." (Rutger)
"De meeste biedspellen bekoren mij niet zo, waarschijnlijk omdat ik er niet zo goed in ben. Raar is dat één van m'n favoriete spellen dat nu juist als centraal mechaniek inzet. Het beperkte aantal acties en dat je je tegenstander niet te goedkoop met dingen wil weg laten komen, maakt dit altijd weer spannend." (Bruno)

31. Five Tribes (Bruno Cathala, 2014)
Positie vorig jaar: 21
Verschil: -10
De stormachtige entree van Five Tribes is even tot staan gekomen, maar het is een van de vele succesvolle spellen van deze Bruno van de laatste jaren.
"Dit spel biedt zeer veel variatie en is ontzettend leuk om te spelen met 2 of 3 spelers. LET OP: speel dit niet met mensen die lijden aan AP." (Wietse)
"Leuk spelletje, er zit veel strategie in het spel, leuk spelmechanisme waardoor het spel speciaal wordt. Je kan soms erg leuke combo’s maken, verslavend..."

Aardig wat stevige bordspellen deze keer, alleen Dixit en Machiavelli brengen wat luchtigheid. De twee zwaarste heb ik zelf niet gespeeld. Gaia Project wil ik wel een kans geven (ondanks dat ik Terra Mystica maar zo-zo vind), Odin gaat me echt te ver. Van de andere spellen vind ik Eufraat en Tigris het leukst; dat stond dan ook op mijn eigen lijst.

Uiteraard hoor ik weer graag van de lezers wat jullie favorieten zijn.

woensdag 9 mei 2018

Top-100 2018: 41-50

Gisteren geen nieuwe binnenkomers, vandaag zijn het er drie. Dan hebben we ze op twee na allemaal gehad.

50. Flamme Rouge (Asger Harding Granerud, 2016)
Positie vorig jaar: -
Verschil: nieuw
Had de wereld nog een nieuw wielrenspel nodig? Blijkbaar, want deze doet alle andere in het genre verbleken. Laten we hopen dat het leuker is dan naar wielrennen kijken. Alleen allroundschaatsen is saaier.
"EINDELIJK, EINDELIJK, EINDELIJK…. Eindelijk een eenvoudig maar toch tactisch bordspel over deze fantastische sport." (Kristof)
"Wat een geschenk: eindelijk een wielrenspel met simpele regels, dat snel speelt en dat ook nog eens voelt als een echte wielrenkoers." (Jeroen)

49. Race for the Galaxy (Tom Lehmann, 2007)
Positie vorig jaar: 34
Verschil: -15
Na jaren rond de 30e stek te hebben gestaan bereikt Race nu de laagste positie ooit. Nog net in het linkerrijtje. Er was dit jaar maar één iemand die dit op de eerste plaats had staan. Hm.
"Veel diversiteit in mogelijke ‘strategieën’ en proberen in te schatten wat de tegenstander voor rol kiest in deze tableaubuilder en lukt het niet, een nieuw potje is zo weer opgezet. Topper!"
"Favoriete filler na een spellenavond als we met 2 overblijven. Zoveel spel in een stapel kaarten en het multifunctionele karakter hiervan werkt heel erg goed." (Marc)

48. Memoir '44 (Richard Borg, 2004)
Positie vorig jaar: 36
Verschil: -12
Dit oorlogsspel met miniaturen heeft een hondstrouwe aanhang en is een stabiele factor in de lijst. Dat was BattleLore nooit gegeven.
"Dit spel scoort vooral hoog op spelbeleving. Het zijn maar een paar simpele regels en een handvol dobbelstenen, en toch voelt het alsof het lot van je manschappen in jouw hand ligt. WO2 zal nooit meer hetzelfde zijn."
"Ik ben geen echte wargamer maar dit kan ik toch wel waarderen.  Natuurlijk heeft het niet de diepgang van een echte wargame maar gelukkig ook niet de lengte ;-)" (Dierik)

47. Tai Pan (Urs Hostettler, 1991)
Positie vorig jaar: 49
Verschil: +2
Het slagenspel dat geen slagenspel is, is erg stabiel in de lijst. Jammer dat de Nederlandse editie vrijwel nergens meer te vinden is. Tijd voor een reprint?
"Dit vindt mijn vrouw zelfs leuk." (Daniël)
"Dit spel heeft alles wat een kaartspel moet hebben: tactiek, bluf, het lezen van je tegenstander én van je partner, spanning, verrassende wendingen en natuurlijk een dosis geluk."

46. Caverna (Uwe Rosenberg, 2013)
Positie vorig jaar: 40
Verschil: -6
De obese zus van Agricola leek het origineel even te gaan overvleugelen, maar daar is nu echt geen sprake meer van. De Scandinavische neef -ook een krachtpatser- doet het beter.
"Dat ezeltje in de mijn vind ik wel zielig, maar verder is dit een heel leuk spel." (Ilja)
"Moet op de lijst omdat mijn vrouw het geweldig vindt. Zeer veel strategiemogelijkheden en een doos voor krachtpatsers." (Jan)

45. Gloomhaven (Isaac Childres, 2017)
Positie vorig jaar: -
Verschil: nieuw
Soms duurt het even voor nieuwe trends van Boardgamegeek komen overwaaien, deze doos der dozen doet het een stuk sneller. Eens zien hoe het volgend jaar gaat met het spel dat dan op 1 staat bij BGG.
"Als het niet zo lang duurde om het spel op te zetten zou het meer mijn tafel bereiken en misschien zelfs hoger eindigen." (Amaury)
"Het legacy effect komt in heel veel spellen ineens naar
voren, maar dit is wel een van de toppers!" (Els)

44. Kingdomino (Bruno Cathala, 2016)
Positie vorig jaar: 74
Verschil: +30
De voorgaande Spiel des Jahres-winnaar is een van de snelste stijgers in de lijst, en de grootste in het rijtje van vandaag. Bijzonder, want erg luchtige winnaars doen het hier toch vaak wat minder.
"Ook als je verliest is het leuk, omdat je een landje hebt gemaakt. Lijkt simpel, maar zit nog best een leercurve in." (Robert)
"Zen en de kunst van het aanleggen." (Ilja)

43. Caylus (William Attia, 2005)
Positie vorig jaar: 31
Verschil: -12
Caylus stond acht jaar op rij bij de bovenste 20, maar begint nu langzaam maar zeker aan populariteit in te boeten. Ooit enorm innovatief, nu oogt het soms log en primitief in vergelijking met de moderne werkverschaffers.
"Blijft de moeder van workerplacement met altijd zeer lastige keuzes." (Ashra)
"Brainburner eerste klas, maar altijd weer een geweldige ervaring." (Dierik)

42. Sagrada (Adrian Adamescu en Daryl Andrews, 2017)
Positie vorig jaar: -
Verschil: nieuw
Opnieuw een succesvol niet spel uit 2017, waar de lijst ineens vol mee staat. Je mag zeggen van de nieuwheidscultus wat je wil, maar 2017 bracht de nodige kwaliteit voort.
"Zeer leuk zowel voor veelspelers als niet veelspelers door de relatief korte speelduur en beperkte spelregels. Wist niet dat dobbelen zo leuk kon zijn." (Jan)
"Diceplacementpuzzel op zijn best. En wat ziet dit er prachtig uit. Ook solitair heel goed speelbaar." (Rober)

41. Star Realms (Robert Dougherty en Darwin Kastle, 2014)
Positie vorig jaar: 64
Verschil: +23
Het favoriete spel van mijn jongste stijgt flink en bereikt zijn hoogste positie in de lijst tot nu toe. De vele uitbreidingen en varianten en de online versie helpen daar vast bij. "Nog een doorgevertje?", klinkt het vaak in ons huis.
"Nog ééntje dan. Euh, of misschien nog ééntje? Bwa nog ééntje kan geen kwaad." (Els)
"Speel dit spel telkens en telkens opnieuw op smartphone, treinvertraging was nog nooit zo plezant." (Kelly)

Een veelzijdige lijst, met -letterlijk en figuurlijk- loodzware spellen en snelle kaartspellen. Hier zit voor iedereen wat bij. In mijn geval drie spellen uit mijn eigen lijst. Flamme Rouge, Gloomhaven en Sagrada zou ik graag eens proberen. De andere vier speel ik ook met veel plezier.

Wat is jouw favoriet uit de lijst, of zou je graag eens proberen?